Historia

3 maja

3 maja 1791 r. Sejm Wielki podczas swojej sesji w Warszawie przyjął „Ustawę Rządową”, której tekst zredagowano w Pałacu Czapskich na Krakowskim Przedmieściu w mieszkaniu marszałka Stanisława hrabiego Małachowskiego herbu Nałęcz. Ówczesny właściciel Końskich reprezentował województwo sandomierskie, a stosowny mandat do zasiadania w Sejmie uzyskał 18 sierpnia 1788 r. podczas obradującego w opatowskiej kolegiacie św. Marcina sejmiku przedsejmowego Ziemi Sandomierskiej.O zadaniach stojących przed mającym zebrać się w Warszawie Sejmem Wielkim do kandydatów na posłów mówili ówczesny wojewoda sandomierski Maciej Sołtyk i szambelan królewski Hipolit Jagniątkowski. Zgromadzenie, któremu przewodniczył Aleksander Potkański postanowiło wtedy, że na Sejm do Warszawy pojadą Antoni Karski, Michał Korwin Kochanowski, Jan Nepomucen Małachowski, Stanisław Małachowski, Antoni Mikułowski, Albin Kazimierz Skórkowski oraz Michał Strasz. Zobowiązano ich do przestrzegania obszernej, bo złożonej z 37 punktów instrukcji, która m.in. wyrażała zgodę szlachty ziemi sandomierskiej na przeprowadzenie proponowanych przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego podstawowych reform państwa.

Jeden z wybranych w Opatowie posłów Stanisław hrabia Małachowski herbu Nałęcz z Końskich został marszałkiem Sejmu Wielkiego i właśnie on doprowadził do zawiązania konfederacji blokującej zastosowanie prawa weta. Będąc filarem Stronnictwa Patriotycznego S. Małachowski wraz z Ignacym Potockim i Hugonem Kołłątajem był jednym z głównych twórców Konstytucji 3 Maja. W jego mieszkaniu w Pałacu Czapskich na Krakowskim Przedmieściu
(obecnie gmach Akademii Sztuk Pięknych) podczas tajnych narad zredagowano tekst „Ustawy Rządowej”. Zwany przez współczesnych „Arystydesem polskim” marszałek Stanisław Małachowski przeprowadził jej uchwalenie na sesji sejmowej w dniu 3 maja 1791 r.

Wybrani w sierpniu 1788 r. posłowie Ziemi Sandomierskiej przez cały okres trwania Sejmu Czteroletniego byli rozliczani ze swojej działalności przez organizowane w Opatowie zjazdy szlachty. Po upływie dwuletniej kadencji parlamentarnej, na obradującym pod kierunkiem Jana Werychy -Darowskiego sejmiku w Opatowie 16 listopada 1790 r. wybrano kolejnych posłów na Sejm Wielki. Zostali nimi Mikołaj Jasieński, Kazimierz Karski, Jan Dunin Karwicki, Franciszek Kietliński, Józef Niemirycz, Józef Mężyński oraz Józef Wierciński, którzy w ten sposób znaleźli się w gronie 483 uczestników obrad Sejmu Czteroletniego. Poniżej pełny wykaz reprezentantów województwa sandomierskiego na obrady Sejmu Wielkiego w Warszawie:
1. Kajetan hrabia Szafraniec – Bystrzanowski z Bystrzanowic herbu Starykoń, cześnik, podstoli, łowczy i kasztelan małogoski, zmarł w 1807 r. w wieku 77 lat
2. Mikołaj Jasieński herbu Dołęga, szambelan, kapitan wojska koronnego, komisarz cywilno-wojskowy , zmarł 9 maja 1827 r. w wieku 95 lat w Bidzinach
3. Antoni Karski z Rempina herbu Jastrzębiec, łowczy i wojski sandomierski oraz starosta ulanicki
4. Kazimierz Karski z Rempina herbu Jastrzębiec, cześnik, łowczy, podczaszy i miecznik i wojski sandomierski, zmarł 27 września 1801 r. w wieku 61 lat w Jakubowicach
5. Jan Nepomucen Ignacy Dunin-Karwicki z Karwic herbu Łabędź, generał-major i marszałek, zmarł w 1807 r. w wieku 67 lat
6. Franciszek Kietliński z Kietlina herbu Odrowąż, komornik graniczny i łowczy radomski
7. Michał Korwin-Kochanowski z Kochanowa herbu Ślepowron, major wojska koronnego, wojewoda sandomierski, zmarł w 1832 r. w Warszawie
8. Jan Nepomucen Małachowski herbu Nałęcz, referendarz wielki koronny i starosta opoczyński, zmarł w 1822 r. w wieku 58 lat
9. Józef Mężyński herbu Kościesza
10. Antoni Mikułowski z Mikułowic herbu Drzewica, pisarz ziemski sandomierski
11. Józef Niemirycz herbu Klamry, podstoli stężycki
12. Paweł Chościak-Popiel, herbu Sulima, kasztelan sandomierski , zmarł w 1809 r. w wieku 76 lat
13. Albin Kazimierz Saryusz-Skórkowski ze Skorkowic herbu Jelita, zmarł w 1810 r. w wieku 46 lat
14. Józef Sołtyk, zmarł w 1803 r. w wieku 53 lat
15. Michał Strasz z Białaczowa herbu Odrowąż, senator i kasztelan Królestwa Polskiego, zmarł w 1821 r. w wieku 81 lat
16. Józef Wierciński herbu Rawicz, zmarł 21 stycznia 1804 r. w Śmiłowie i pochowany w Przybysławicach.

oprac. Norbert Zięba