Historia

11-12 października

11 października 1942 r. Niemcy rozpoczęli trwającą dwa dni likwidację ostrowieckiego getta i wywózkę jego mieszkańców do obozu w Treblince. Selekcji dokonywano na Rynku, gdzie spędzono wszystkich żyjących wtedy w Ostrowcu Żydów. Byli wśród nich także ci przywiezieni z kilku innych polskich miast, a nawet z Wiednia. Już w pierwszym dniu akcji służący w niemieckich formacjach Litwini zastrzelili około tysiąca osób.W ciągu trwającej dwa dni masakry z udziałem gestapo oraz oddziałów litewskich i ukraińskich, na miejscu zabito około dwóch tysięcy najsłabszych i najstarszych Żydów, 1570 młodych i silnych mężczyzn pozostawiono w mieście i skierowano do niewolniczej pracy w niemieckich firmach budowlanych, a około 11 tysięcy Żydów skazano na zagładę i wywieziono do obozu w Treblince.

Niemcy oraz pomagający im Litwini i Ukraińcy masowo mordowali Izraelitów m.in. na ostrowieckim  kirkucie (tam hitlerowscy zwyrodnialcy urządzili zabawę w strzelanie do tzw. rzutków w postaci wyrzucanych w górę niemowląt),  na Rynku oraz ulicach Iłżeckiej, Alei 3 Maja i na stacji kolejowej. Była to największa masakra i najtragiczniejsze chwile w dotychczasowych dziejach miasta. Po likwidacji ostrowieckiego getta, w jego części wytyczonej z jednej strony przez obecną ulicę H. Sienkiewicza oraz kirkut, a z drugiej ulice Polną i Iłżecką Niemcy urządzili tzw. małe getto, w którym żyło około 2 tysięcy osób. Zatrudniono ich przy porządkowaniu terenu i segregowaniu pozostawionego po wywózce żydowskiego mienia, jak również w Zakładach Ostrowieckich, cegielni i elektrowni Jaegera oraz przedsiębiorstwach budowlanych(“Oemler”, “Trawers” oraz “Bauer und Loach”). W połowie stycznia 1943 r. mieszkańców małego getta okupanci poddali selekcji, w trakcie której doszło do kolejnych mordów o nieznanej skali, jak również do wywózki osób nie posiadających zaświadczeń o pracy dla Niemców najpierw do tzw. wtórnego getta w Sandomierzu, a następnie do obozu zagłady w Treblince. Po tej akcji obszar ostrowieckiego getta został jeszcze bardziej ograniczony.

oprac. Norbert Zięba